Translate

Lümpenliğin bulaşıcı niteliği…

Murat SevinçMurat SevinçMaç öncesi ortalık yerde galiz küfürler eşliğinde tükürüğünü saçıp bunu marifet sayan insan; trafikte diğerlerini taciz ediyor, taksinin direksiyonunda saçmalıyor, dolmuşunda yolcu azarlıyor, dükkanında müşterisini kazıklıyor… Ya da eğer bir avukatsa örneğin, savunmasını bütünüyle ahlak ve izan dışılık üzerine inşa edebiliyor. Çünkü ‘artık’ hepsini ve ‘sakınmaksızın’ yapabiliyor, mesele bu.


Lümpenlik bir davranış/yaşam biçimi ve her davranış gibi, bünyesinde filizlendiği sosyal-siyasal koşullar mevcut. Uygun toprağa ve ideolojiye gereksinim duyuyor serpilmek için. Siyaset, o uygun koşulları yaratan olgulardan biri ve herhalde en önemlisi. Yalnızca günlük/sığ siyasi çatışmaları değil, daha genel, dönüştürücü gücü ve niyeti olan siyasi faaliyeti kastediyorum. Gerek hakim üretim ilişkilerinin sürdürülebilmesi için ihtiyaç duyulan; gerekse yüzeysel anlamıyla siyaset, toplumun hücrelerine nüfuz etme potansiyeline sahip.
‘Türkiye ezelden beri şöyleydi, böyleydi,’ genellemeleri yaparak, başımıza gelenlerin gerekçelerini açıklamaya çalışmak mümkün tabii. Söze her seferinde ‘bizim memleket’ ile başlamak, ‘adam olmayız’ ile devam etmek de. Her genellemenin ve dilimize, zihnimize yerleşmiş klişelerin, konfor sağlayan bir yanı var. ‘Klişeler’ yanlış olmak zorunda değil, buna mukabil fazla kolaycı olduğunu kabul etmek gerekiyor.
Söz konusu ‘kolaya kaçma’ eğiliminin sakıncaları malum olsa da, bu alışkanlığın (ya da tercihin) özellikle günlük yaşamda kaçınılmaz olduğu, göründüğü durumlar da var. Sanırım önemli olan ölçüyü kaçırmamak, çoğu tespitimizin acele olabileceğini ve genellemelerin aklın fikrin yerini almaması gerektiğini hatırda tutmak.
Okuduğunuz peşrevin nedeni, aslında biraz da kendimi ikna çabası! Bir süredir genelleme yapma, tanık olduğumu büyütme eğilimine teslim olmaya başladığımı fark ediyorum. Henüz bunu fark edebildiğim, kendimden rahatsız olduğum ve okuduğunuz satırları yazabildiğim için durumumun umutsuz olmadığını düşünebilirim! Derdim, günlük yaşamda sinirle verdiğim bazı tepkilerin asıl nedenlerini düşünme konusunda daha bıkkın, yorgun hissetmeye başlamam. Bazen kızgınlığa neden olan davranışın ‘yaygınlığı’ konusunda şüpheye düşmem. Ardından, o şüphenin kendisi hakkında şüpheye kapılmam! Zannettiğim, dilediğim ölçüde ‘münferit’ olmayabileceği yönündeki kaygılarım.
“Canım, milyonlarca insan böyle davranıyor ya da düşünüyor değil ki!” Bu bir varsayım kuşkusuz. Büyük olasılıkla doğru ama ‘diğerinin’ yaşamını cehenneme çevirmek için, rahatsız edici/bezdirici hal ve tavırların ‘milyonlar’ tarafından sergilenmesine gerek yok. Söz konusu büyük nüfusun şu ya da bu gerekçeyle susması, görmezden gelmesi ya da daha fenası ‘umursamaması,’ birlikte yaşam ve ortak kamusal mekân ihtimalini zayıflatmaya yetiyor. Azgın bir lümpen azınlık, suskun ve bezgin çoğunluğun geleceğini karartma, umutsuzluğa sevk etme becerisine sahip.
Türkiye başka pek çok konuda olduğu gibi lümpenleşme konusunda da ‘şahken şahbaz oldu’ gibi. Geçmişe yönelik ısrarlı ‘özlem’ cümlelerinin ve ölçüsüz güzellemenin anlamsız olduğunu düşünmekle birlikte, Türkiye ortalamasının kendi yaşam sürem içinde dahi belirgin biçimde hoyratlaştığını gözlemleyebiliyorum. Bu gözlem muhtemelen biraz doğru, biraz eksiktir. Çünkü kırk yıl öncesine dair ‘gözlem’ diyebileceğim her ne varsa, aslında o yaşın dünyasında yer alabildiği kadardı. Ayrıca bunca yıl her şey değişirken, toplumsal ilişkilerin aynı kalması da herhalde mümkün değil. Tüm bu çekincelerle birlikte, yine de durumun on yıllar öncesinden daha vahim olduğunu görmek mümkün. Kuşkusuz vahametin gerekçelerini tahmin etmek de.
Uzun süredir tanık ve muhatap olduğumuz iktidar haleti ruhiyesi ve ondan bağımsız olduğunu düşünmenin mümkün görünmediği günlük sorunlar, giderek olağanlaşan şiddet, vasatın hoyratlığı, insanı sözsüz bırakan arsızlık, yüzsüzlük, adaletsizlik örnekleri makul düşünmeyi ve davranmayı giderek zorlaştırıyor.
‘Lümpenleşme’ ise hemen her musibetin mayasında var. Kadına şiddet uygulayan erkek, çocuğu taciz eden yetişkin, yalan söyleyen siyasetçi, usulsüzlük yapan bürokrat, intihalci bir akademisyen, muhbirliği meslek edinmiş bir öğretim üyesi ve öğrenci, şiddet kullanan ve bundan zevk alan güvenlik görevlisi, herkese aptal muamelesi yapmakta hiç duraksamayan basın mensubu… Tümü aynı zamanda lümpenlikten mustarip ve demokrasi yoksunluğundan, hukuk dışılıklardan, yozlaşmadan, gelenek tanımazlıktan beslenen bu davranış biçiminin bulaşıcı özelliği (belki de cazip gelen bir yanı) var! Birlikte yaşam için gerekli asgari ilke ve kuralları ihlal etmek ve edebildiğini, karşılığında bedel ödemediğini görmenin cazibesi. Bedel ödemeyecek olmak bir yana, benzerlerince takdir edilmek. Kendine benzemeyenleriyse ürkütmek, korkutmak, kaçırmak, pes ettirmek. Lümpenleşme, hukuk tanımazlıkla yakın akraba ve buradaki hukuk tanımazlıkla kastım yalnızca resmî değil, gayri resmî hukuk; toplumsal alana ilişkin.
Yalnızca güncel bir örneğe bakalım. Günlük yaşamımıza dair ve son günlerde basında/sosyal medyada yer alan, giderek sıradanlaşan, sıradanlaştığı ölçüde ürkütücü hale gelen zorbalık ve lümpenlik hikâyeleri. Toplumsal yaşamın gereksinim duyduğu asgari edebi dahi reddeden bir hal ve gidişat!
Bir iki gündür, bazı taraftar kümelerinin toplu taşıma araçları ve bir lokantadaki davranışlarını seyretmek zorunda kalıyoruz. İnanılır gibi değil, diyeceğim, fakat doğru ve inandırıcı bulunmayacak, biliyorum. Çünkü hem inanılır, hem de beklenebilir davranışlar bunlar. Kamusal alanda, çılgınlar gibi bağırıp çağıran ve küfreden erkek güruhlar. Çekindikleri hiçbir şey olmadığı gibi, yaptıklarının çekinilmesi gereken davranış olduğunu da düşünmüyorlar. Görüntülerden haberdarsınızdır. Olup biteni, dehşete düşüren pervasızlığı ‘münferit’ diyerek geçiştirmek olanaksız, çünkü değil. İlk gençlik yıllarımda epeyce maç maceram olmuştu İnönü Stadyumu’nda. Yeni Türkiye’nin henüz stadyum isimlerini de rezil etmediği yıllar. Küfür o zaman da vardı. Hatta yıllar önce bir maç esnasında, o sırada sahada olmayan takımın antrenörü Fatih Terim’in ‘ailesine’ edilen sonu gelmez küfürleri işitince bir daha maça gitmek gelmedi içimden. (Ankara’daki bir iki Gençler maçı hariç!)
Fakat halihazırdaki durum, o günlerle karşılaştırılamayacak ölçüde vahim. Ortalama yetişkinin iyi ihtimalle perişan ergenlere dönüşüverdiği stadyumun dışında ve yalnızca bir takımla sınırlanamayacağı da açık. Semtlerin sembolik mekânlarında maç öncesi taraftar gösterilerine defalarca tanık oldum ve yüzlerce taraftarın asgari edep-adap kurallarını dahi nasıl yok sayabildiklerini gördüm. Hakikaten ürkütücü bir lümpenlik hali bu. Her şeyi yapmayı, her cümleyi kurmayı, her küfrü edebilmeyi, her tacizi kendinde hak görme durumu. Rahatsız olan ‘çoğunluğu’ suskunlaştıran, uzaklaştıran, ‘sıradanlaşmış’ bir ahlaksızlık. O çoğunluk suskunlaşıp ürktüğü sürece daha fazla yüz bulan ve henüz yolun başındaki toy ‘edepsiz adaylarına’ umut veren bir yoksunluk.
Benzer tavır ile ortak yaşam mekânlarının tümünde karşılaşmak mümkün. Maç öncesi ortalık yerde galiz küfürler eşliğinde tükürüğünü saçıp bunu marifet sayan insan; trafikte diğerlerini taciz ediyor, taksinin direksiyonunda saçmalıyor, dolmuşunda yolcu azarlıyor, dükkanında müşterisini kazıklıyor… Ya da eğer bir avukatsa örneğin, savunmasını bütünüyle ahlak ve izan dışılık üzerine inşa edebiliyor. Çünkü ‘artık’ hepsini ve ‘sakınmaksızın’ yapabiliyor, mesele bu. Örneğin, geçen ay bindiğim bir Kadıköy dolmuşunun arka camında boydan boya iliştirilmiş bir atkı, atkının üzerinde namlı bir mafya babasının fotoğrafı ve ‘özlü sözleri’ vardı! Dolmuş sahibinin bu durumu hiç dert etmemesini ve yolcuların yadırgamamasını nasıl açıklamalı?
Her yerde muhatap olunan şirretlik, hoyratlık, cahil özgüveni ve kibri. Her yerde. Lümpen ve azgın bir ‘azınlığın,’ kendi halinde yaşam sürmeye çalışan dürüst yurttaş kesimlerine eziyet ettiği bir siyasal-toplumsal düzen.
Yaşamın hemen her alanına nüfuz ederek, kendi halinde olanı ürkütüp sindiren lümpenlikle mücadele edilecekse eğer, herhalde öncelikle bu felaketin boyunu posunu kabul etmek gerekiyor. Taraftarından esnafına, akademisinden hukukçusuna, siyasetçisinden bürokratına, bulaşıcılığını… Hâkim hale geldikçe dikkat çekici olmaktan çıkıp sıradanlaşan, sıradanlaştığı ölçüde çürüten ve tüketen, ülkeyi dürüst bir yaşam sürmek isteyenler için gitgide daha da tahammül edilmez bir yere dönüştüren bir felaket.
Bir sonuç ve neden olan ‘lümpenlik’ kötülüklerin anası mıdır bilinmez, ancak sayısız kötülüğün mütemmim cüzüdür, demek çok yanlış olmaz sanırım…

Bir Irkçı'nın Beyni Nasıl İşler

Bir ırkçının beyni nasıl işler? Irkçılık herkesin nöronlarında var mı, iradenin rolü ne?

İnsanlığın tarihi gelişimi sürecinde ve modern çağlarda da kurtalamadığı bir olgu olarak görülüyor ırkçılık. Bilgiye ulaşmanın son derece kolaylaştığı, dolayısıyla da 'başka olan'ın bilinmezliğinin büyük ölçüde ortadan kalktığı bir çağda, bu çağın insanoğluna sunduğu en özgür ifade alanı olarak sayılabilecek sosyal medyada ırkçılığın yankılarını duymak mümkün.

Fakat politik hesapların ötesinde, ne tür bilişsel mekanizmalar ırkçılığı üretiyor? Ya da başka bir deyişle, bir ırkçı aklında ne var?

Wired dergisinin konu hakkında New York ve Amsterdam Üniversiteleri'nde doçentlik yapan nörobilim uzmanı David Amodio ile söyleşisi şaşırtıcı sonuçlar ortaya koydu.

Amodio'ya göre tüm insanlar bilinçsizce de olsa biraz ırkçı ama bu önyargılarının kontrolü aynı zamanda kendi elinde.

'Irkçılık en çok 'duygu eksikliği' ile ifade buluyor'
Profesör Amodio, ırkçı davranışları ortaya çıkaran duyguların sosyal durum ve gruplar arasındaki ilişkilere bağlı geliştiğini belirtiyor. Buna göre ırkçı tepkiler; korku veya tehdit, kin, hor görme ve iğrenme gibi duygularının farklı kombinasyonlarıyla ortaya çıkabiliyor.

Ancak Amodio'ya göre ırkçı davranışlar en çok 'duygu eksikliği' ile ifade buluyor. Örneğin karşısındaki yok farz ederek veya insan kimliğinin dışına çıkararak.

Zararsız bir etnik azınlığın üyelerine karşı duyulan korkunun temelinde ırkçı stereotiplerin ve önyargıların olduğunu belirten nörobilim profesörüne göre önyargılar; ekonomik tehditler, göreceli olarak yoksunluk hissi, steriotipler vasıtasıyla diğer grubun potansiyeli ya da düşmanlığı düşünceleri ile tahrik ediliyor.

'Bilinçaltı ırkçı önyargı her insanda kasıt olmadan ortaya çıkan bir durum'
'Bilinçaltı ırkçı önyargılar' hakkıda çalışmalar yapan Amodio bu kavramı "Herkesin davranışında bilinçli olmadan veya kasıt olmadan ortaya çıkan bir önyargı modeli" olarak tanımlıyor.

Duygusal hafıza ve duygusal tepkilerin oluşmasında öncül bir role sahip olan beynin amigdala bölgesinin 'bilinçaltı ırkçı önyargılar'ın oluşumunda etkisi hakkında çok az kanıta sahip olunduğunu ifade eden profesör, ön korteks ve striatum bölgesinin bu alanda daha direkt etkili olduğunu belirtiyor.

'İnsan davranışları üzerinde büyük bir kontrole sahip'
Amigdalanın, bilinçaltı düzeyde önyargılara bağlı tehditlerin öğrenilmesinde rolü olduğunu belirten nörobilimci, güven ile ilişkili konularda karar alma mekanizmasında beynin başka bölgelerinin devreye girdiğini ifade ediyor. David Amodio, bu noktada insanın davranışları üzerinde büyük bir kontrol kapasitesine sahip olduğunun altını çiziyor.

Amodio'ya göre, insanın önyargılardan arınmış bir tepki vermesi için motive olması gerekiyor. Doğru davranış biçiminin nasıl olduğunu bilmek de önemli.

'Kültürel önyargılardan kurtulmak çok zor'
Basmakalıp düşüncelerin ve önyargıların gelenekler ve kültürle aktarıldığını belirten Amodio beyne işlemiş bu duygulardan kurtulmanın çok zor olduğunu belirtiyor. NYU doçenti, bu konuda en etkili yöntemi, akla gelen her türlü önyargıyı görmezden gelmek yaklaşımı olarak ifade ediyor. Yani beyinde önyargıların oluşmuş olması bunun davranışlara yansımasını gerektirmiyor.



Euronews


Türkiye Yeniden Şam Yolunda

İdlib’de ertelenen son perde nihayet sahneye koyulurken, Türkiye’nin iki cami arasında beynamaz Suriye politikasında ibre bir kez daha ABD’ye döndü. Önce Cumhurbaşkanı Erdoğan Soçi ve Astana süreçlerinin bittiğini ilan edip, Suriye rejimine karşı savaş hazırlıklarına girişti. Ardından, ABD ‘NATO müttefikimiz Türkiye’nin yanındayız. Esad rejiminin uluslararası toplum nezdinde normalleştirilmesine karşı çıkmayı sürdüreceğiz’ açıklamasıyla tarafını ve niyetini açık etti. Bu arada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uzun zamandır deyim yerindeyse boğazına düğümlenen baklayı ağzından çıkaran MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli oldu: ‘Esad tahtından indirilmeli, gerekirse Şam’a girilmeli’ dedi.

Aslında tüm bu olup bitenlerin sürpriz bir yanı yok. Zira Rusya ile verilen ‘yeni bir dünya kuruluyor’ pozunun hemen her karesinde ABD silüeti aslında hiç eksik olmadı. Öyle ki, Russophil (Rus dostu) Türk dış politikasının harcının karıldığı Fırat’ın batısında bile, ABD ya Afrin operasyonunda olduğu gibi sessiz onayıyla ya da İdlib’de olduğu gibi istihbarat ve diplomasi desteğiyle Türkiye’nin arkasında yer aldı.

Bu tabloya dayanarak Türk-Amerikan ilişkilerini kopma noktasına getiren krizlerin bir tiyatrodan ibaret olduğunu iddia ediyor değilim. Ancak, nasıl Rusya bariz çelişkilere rağmen Türkiye’yle işbirliğini her şeyden önce Suriye sahasının cihatçı gruplardan arındırılması için kullandıysa, ABD de Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığını arkalama yoluyla hem Esad rejimin gücününün hem de Rusya’nın Suriye’deki başat rolünün konsolidasyonunu engelledi. Türkiye ise bu her iki taraf açısından da kullanışlı pozisyonunu ‘bağımsız ve egemen dış politika’ paketiyle özellikle iç politikada sermaye yapmayı kâr bildi; uluslararası alanda düştüğü ‘cihatçıların hamisi’ konumunu da, kimi zaman dünyada en fazla Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan ülke sıfatıyla yüklendiği ‘insani misyonu’ kimi zaman da ‘meşru güvenlik kaygılarını’ öne çıkararak öteledi.

Günün sonunda artık bu teranelere tevessül edilmeyeceği ve ABD ile Türkiye’nin, sonu Bahçeli’nin umduğu gibi Şam’a çıkacak olmasa da, Esad’ı Şam’da rahat oturtmayacak bir yolda buluştuğu aşikar. ABD’nin yaptığı açıklamalarda dikkati çeken Türkiye’nin NATO üyeliği vurgusu ve NATO Genel Sekreteri Stoltenberg’in yaptığı değerlendirmeler ise hedefin yalnızca Esad rejimi değil, aynı zamanda Rusya olduğunu da gösteriyor. Bu aşamada olası bir savaş durumunun taraflarının yalnızca Türkiye ve Suriye olacağını varsaymak yersiz. Dolayısıyla, çözüm muhtemelen Türkiye’nin İdlib dahil olmak üzere Suriye’deki askeri pozisyonunu garanti altına alacak bir ateşkes antlaşmasının bir an önce kotarılmasında aranacaktır. Türkiye’nin uzun süredir savunuculuğunu yaptığı ‘güvenli bölge’nin hayata geçirilmesi ise herhalde Türkiye açısından elde edilebilecek en iyi sonuç olur.

Peki neden şimdi?

Suriye’de taraflar arasındaki çelişkilere rağmen süregelen mutabakat neden şimdi ve İdlib’de bozuldu?

Türkiye açısından bakıldığında Suriye sahasında Rusya ile işbirliği yoluyla elde edilebilecek imkanların sınırına gelindiğini söylemek yanlış olmaz. Türkiye’nin Fırat’ın batısındaki varlığını sürdürebilmesi İdlib’den çıkma, doğusunda ise Serekani ve Gri Spi ötesine adım atmama koşuluna bağlanmış görünüyor. Üstelik Türkiye’nin bu sınırlar dahilinde ne kadar kalıcı olabileceği de tartışmalı. Rusya her seferinde Suriye’nin toprak bütünlüğü ve Adana Mutabakatı hatırlatmasıyla Türkiye’ye çıkış kapısını işaret ediyor. Bu tabloda, özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Esad’la elele bir fotoğraf vermek yerine, hazır ‘Esad’a karşı yanındayız’ diyen ABD’ye dümeni çark etmesi anlaşılır. Tabii, zamanlamanın tam da ABD yaptırımları ve S-400’lerın aktive edilmemesi şartı bağlamında belirlenen takvim öncesine denk gelmesi ise meselenin belki de en can alıcı noktası.

ABD politikasında ise aslında bir değişiklik olduğu söylenemez. ABD her ne kadar Esad rejiminin yerinde kalmasına itiraz etmese de, Rusya’nın aksine, rejimin egemen bir güç olarak geri dönüşünü her fırsatta engelledi. Bu bağlamda, Suriye’de Kürtlere verdiği desteğin öncelikli nedeni IŞİD’le mücadele idiyse, ikinci bir nedeni başarısız Suriye muhalefetinin yarım bıraktığı işi Kürtlerin gerçekleştirmesiydi. Bu arada, İran’a maksimum baskı politikasının hız kazandığı bir süreçte, Suriye’de zaten varolan hedef birliği üzerinden Türkiye’nin NATO üyeliğini Ortadoğu ölçeğinde aktifleştirmenin ABD için de doğru bir zamanlamaya işaret ettiği muhakkak.

Neden İdlib sorusunun bütün taraflar açısından yanıtı ise sanırım aynı. Çünkü neredeyse on yıl süren savaşın sonunda ‘Suriye muhalefeti’ adına ortada kalan tek güç İdlib’deki cihatçılar. Türkiye’nin adını ‘Suriye Milli Ordusu’ diye koyduğu ya da Cenevre’de hamiliğine soyunduğu siyasi kanadın ne sahada ne de masada Esad rejimine karşı bir direnç oluşturma kapasitesi/yeteneği var. Dolaysıyla, İdlib Suriye savaşının nihai kazananının ya da kaybedenin belirleneceği bir eşik.
Rusya’nın ve Esad rejiminin neredeyse son iki yıldır bu eşiği zorlaması da bu yüzden. Ama yaşanan gelişmeler ışığında arzu edilen sonuca ulaşmasının pek mümkün olmadığı da ortada. Hal böyleyken İdlib eşiğine takılan hesapların başka alanlarda görülmesi ihtimali de dünden daha fazla.

Zira Rusya ve Esad rejimi Fırat’ın doğusunda son haftalarda dikkat çekici adımlar atıyor. En son, Rusya’nın inisiyatifinde Esad rejimiyle Kürtler arasında yeniden başlayan diyalog sürecinde somut kararlar alındığı açıklandı. Alınan bu kararlara göre, anayasa, idare, eğitim, askeri konular ve petrol konularında ortak komisyonlar kurulacak. Geçtiğimiz Kasım ayında görüştüğüm Rojava Yönetimi’nden yetkililer, Rusya’nın Esad rejimiyle Kürtler arasında bir anlaşmayı teşvik edici açıklamalar yapmasına rağmen, özellikle Şam’ı bir uzlaşmaya zorlayacak gerekli adımları atmamakla suçluyorlardı. Söylenenlere bakılırsa Rusya’nın önceliği Şam-Ankara arasında bir uzlaşmanın sağlamasıydı, ki bu yüzden zaten alternatifisiz görünen Kürtlerle müzakerenin zamana bırakılması tercih edildi. Nitekim bu süreçte Esad rejimi Fırat’ın doğusundaki Arap aşiretlerini ve Kürt muhalif gruplarını Şam’la birlikte hareket etmeleri konusunda ikna etmek için toplantılar düzenledi. Bu ikna turlarına İran da Tahran’da düzenlediği bir başka toplantıyla destek verdi. Ama tam da İdlib’de gerilimin Türkiye-Suriye arasında çatışmaya evrildiği bir aşamada, Esad rejimi ve Rojava Yönetimi anlaştıklarını duyurdu.

Aynı anda gerçekleşen bir başka gelişme ise Rojava Yönetimi kurulduğundan bu yana Irak Kürdistanı’nda faaliyet gösteren Suriye Kürt Ulusal Konseyi (ENKS)’nin nihayet Fırat’ın doğusunda ofislerini açması oldu. Aslında bu uzlaşmanın sağlanması uzun süredir ABD’nin de gündemindeydi. Ancak, hem PYD hem ENKS tarafından yapılan olumlu açıklamalara karşın, Kürtler arası birlik çerçevesinde Suriye dışındaki Kürt partilerin de dahil olduğu bu müzakerelerden bir sonuç çıkmadı. İddialara göre sorun, ortaya konulan modelin tıpkı Irak Kürdistanı’nda olduğu gibi Suriye’de de ikili bir askeri ve siyasi yapılanma öngörmesiydi; hatta, Irak Kürdistanı’ndaki mevcut ikili idari yapının dahi Irak’ın yeniden inşası gereği parçalara bölünmesi riski vardı .

Sonuçta, Kürtler arası birlik konusunda uzun süredir tartışılan askeri işbirliği, dış ilişkilerde uyum, stratejik alanların ortak savunulması ve Kürt politik partileri arasında koordinasyonun sağlanması ana başlıklarında bir uzlaşma sağlanamadı. Ama bu duruma rağmen ENKS Rojava’da ofislerini açtı, çünkü her iki tarafın da acil ve öncelikli gördüğü mesele Suriye’de zayıflayan Kürt pozisyonunu siyasi ve diplomatik alanda güçlendirmek. Bu hedef doğrultusunda belirlenen adresler ise Şam ve Cenevre. Yapılan açıklamalara bakılırsa da, Rojava Yönetimi ve Esad rejimi arasında varılan anlaşmadan Kürtlerin en önemli beklentisi de bu konuda. Halihazırda Cenevre’de Suriye muhalefeti içinde Kürtler yalnızca iki kişiyle temsil ediliyor. Eğer Şam’la varılan anlaşma yolunda giderse, Rusya’nın da desteğiyle Suriye Kürtlerinin Cenevre’de PYD’nin de dahil olduğu daha güçlü bir temsille yer alması planlanıyor. ENKS’nin askeri kanadı sayılabilecek Roj peşmergelerinin mevcut yerel askeri meclislere dahil edilmesi şimdilik gündemde yok, ama Şam’la müzakerelerin konu başlıklarından biri olduğu biliniyor. Idlip’de alevlenecek bir çatışma durumunda, Esad rejiminin Afrin’e yeniden girmek için fırsat kollayan Kürtleri yanına almak için bu başlığı öne çekmesi ise şaşırtıcı olmaz.

Suriye’de gelişen bu inisiyatifle eşzamanlı olarak Rusya’nın son bir ayda Irak Kürdistanı’na iki üst düzey ziyaret gerçekleştirdiğini de gözden kaçırmamak gerekiyor. Bu temaslar sırasında Ebu Kemal sınır kapısının aktifleştirilmesi ve Rosneft’le 2017 yılında yapılan anlaşma çerçevesinde Irak Kürdistanı petrolünün Kerkük-Banyas boru hattı üzerinden ihraç edilmesi konularının ele alındığı gelen haberler arasında. Bu alternatiflerin hayata geçmesi önünde şimdilik bir çok engel var gibi görünse de Türkiye’ye verilen mesajın açık olduğu ortada. Bu arada Rusya’nın Erbil’e gerçekleştirdiği bu ziyaretlerin, Süleymani ve Mühendis suikastlerinden sonra ABD-Iran arasında bir denge bulma arayışında sıkışan Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne bir soluk aldırdığı söylenebilir.

Günün sonunda, Türkiye’nin Suriye sahasında dümeni Amerika’ya çark ettirmesinin hiç kuşkusuz hem Türkiye içinde hem bölgede daha çok konuşulacak etkileri olacaktır. Ama şimdiden görünen, Russophil Türk dış politikasının tek somut kazancı sayılan ‘Kürt koridorunu çökertme’ başarısını henüz kâr hanesine yazmak için erken olduğu. Üstelik çark edilen taraf ABD’nin de, en iyimser tahminle, bu koridoru Türkiye’ye yedeklemek amacıyla bile olsa çökertme niyetinde olmadığı herhalde artık anlaşılmıştır.


Arzu Yılmaz
13 Şubat 2020


BİRİKİM